Phát biểu chào mừng tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Vương Ngọc Hà nhấn mạnh: Hồ Thầu đang sở hữu một “kho báu di sản” với hơn 13.600 ha diện tích tự nhiên, trong đó có khoảng 1.600 ha chè Shan Tuyết cổ thụ, cùng hệ sinh thái rừng đặc dụng rộng lớn và cảnh quan đặc sắc như đỉnh Chiêu Lầu Thi. Tuy nhiên, thách thức đặt ra không còn là khai thác tài nguyên, mà là phát huy giá trị một cách bền vững. Theo đó, Hồ Thầu cần xác định chuyển dịch từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp tích hợp, trong đó mỗi sản phẩm chè không chỉ mang giá trị thương mại mà còn chứa đựng giá trị văn hóa, sinh thái và trải nghiệm. Những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn chứa đựng giá trị sinh thái, văn hóa bản địa đặc sắc. Đây chính là nền tảng để Hồ Thầu phát triển những mô hình kinh tế mới theo hướng xanh, bền vững. Mỗi búp trà, mỗi tán cây đều mang trong mình câu chuyện về sự thích ứng bền bỉ với biến đổi khí hậu, về lối sống hài hòa giữa con người và môi trường. Người nông dân không chỉ là người sản xuất nguyên liệu mà dần trở thành chủ thể kinh tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Sở hữu hệ thống chè cổ thụ sinh trưởng tự nhiên dưới tán rừng nguyên sinh, Hồ Thầu có lợi thế hiếm có để phát triển dòng trà cao cấp và du lịch trải nghiệm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chuỗi giá trị chè tại địa phương vẫn chưa được khai thác tương xứng; sản phẩm chủ yếu vẫn ở dạng thô, thiếu chế biến sâu, thiếu thương hiệu mạnh và chưa hình thành được mô hình du lịch nông nghiệp tuần hoàn hoàn chỉnh.
Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, đề xuất các giải pháp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng vùng chè Shan Tuyết cổ thụ Hồ Thầu theo hướng đa giá trị, bao gồm: Phát triển chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm chè; xây dựng thương hiệu gắn với OCOP; phát triển du lịch trải nghiệm tại vùng chè di sản; và hình thành chuỗi liên kết giữa nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp - đơn vị lữ hành.
Phiên Tọa đàm toàn thể với chủ đề “Gìn giữ Di sản & Du lịch Tuần hoàn” là không gian đối thoại mở giữa các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng nông dân địa phương. Tại đây, các đại biểu tập trung trao đổi về giải pháp xã hội hóa công tác bảo tồn cây chè di sản, đồng thời thúc đẩy mô hình liên kết giữa chính quyền - nông hộ - chuyên gia - doanh nghiệp du lịch nhằm hình thành chuỗi giá trị phát triển bền vững.
Từ đó, mô hình du lịch nông nghiệp tuần hoàn được định hình rõ nét: mỗi khâu trong chuỗi giá trị – từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ – đều trở thành một “điểm chạm” trải nghiệm. Những hoạt động như hái chè cùng người dân, tham gia chế biến thủ công, thưởng trà giữa rừng cổ thụ hay lưu trú tại homestay không chỉ tạo giá trị gia tăng mà còn góp phần bảo tồn văn hóa địa phương.
Bên cạnh yếu tố trải nghiệm, các tham luận cũng nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và chính sách. Việc nâng hạng sản phẩm OCOP, phát triển chế biến sâu, ứng dụng truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số được xem là những giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của chè Shan Tuyết trên thị trường.
Đặc biệt, mô hình liên kết “bốn nhà” (Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – người dân) tiếp tục được khẳng định là trụ cột của phát triển bền vững. Trong đó, người nông dân giữ vai trò trung tâm – vừa là chủ thể bảo tồn di sản, vừa là người trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ chuỗi giá trị.
Không dừng lại ở trao đổi học thuật, hội thảo còn dành thời lượng cho phiên tọa đàm toàn thể, nơi các bên cùng thảo luận, phản biện và hoàn thiện các giải pháp. Từ góc nhìn truyền thông, các chuyên gia báo chí nhấn mạnh vai trò của việc “kể chuyện di sản”, ứng dụng nền tảng số để nâng cao nhận diện thương hiệu chè Shan Tuyết Hồ Thầu trên thị trường trong và ngoài nước.
Điểm nhấn quan trọng của hội thảo là lễ ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường với UBND xã Hồ Thầu, cũng như giữa các tổ chức nông dân và doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Đây được xem là bước chuyển từ “diễn đàn” sang “hành động”, tạo nền tảng cho sự liên kết thực chất giữa sản xuất – thị trường – truyền thông.
Khép lại hội thảo, một lộ trình phát triển đã được phác họa rõ nét: từ bảo tồn di sản chè cổ, xây dựng thương hiệu, đến phát triển du lịch nông nghiệp tuần hoàn và liên kết chuỗi giá trị. Với định hướng lấy chất lượng và tính bền vững làm trung tâm, Hồ Thầu đang từng bước chuyển mình, không chỉ là vùng chè nguyên liệu mà trở thành điểm đến của kinh tế xanh và du lịch trải nghiệm.
Hành trình phía trước còn dài, nhưng với những nền tảng đã được xác lập từ hội thảo, “vàng xanh” Shan Tuyết Hồ Thầu hoàn toàn có cơ hội tỏa sáng, trở thành biểu tượng của nông nghiệp đa giá trị và du lịch bền vững vùng cao.
Trong khuôn khổ các hoạt động hướng tới Lễ hội Trà Shan Tuyết Tuyên Quang 2026, sự kiện nhằm khẳng định vị thế, giá trị lịch sử và sinh thái của vùng chè Shan Tuyết cổ thụ Hồ Thầu, đồng thời tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp đề xuất giải pháp thúc đẩy chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm và tiêu chuẩn OCOP; xây dựng mô hình du lịch nông nghiệp tuần hoàn gắn với trải nghiệm văn hóa - sinh thái - sức khỏe.
